Gagnsemi geislameðferðar á konum eftir fleygskurð vegna smávaxinna krabbameinsæxla

M.F.X. Gnant og fleiri

San Antonio Breast Cancer Symposium, þing brjóstakrabbameinslækna í San Antonio 8. desember 2005, Úrdráttur 8

Er þetta eitthvað fyrir mig? Sértu með smávaxið ífarandi brjóstakrabbameinsæxli á byrjunarstigi og ert að velta fyrir þér hvort þú eigir að sleppa geislameðferð að lokinni skurðaðgerð gætirðu viljað lesa þessa grein.

Bakgrunnur og mikilvægi rannsóknarinnar: Að gera skurðaðgerð á konum sem leyfir þeim að halda brjóstinu (fleygskurð), með eftirfarandi geislameðferð, er orðin viðtekin meðferð fyrir konur með brjóstakrabbameinsæxli sem er:

  • Lítið eða miðlungsstórt (venjulega fjórir sentímetrar eða minna í þvermál).

  • Á einum stað í brjóstinu.

  • Unnt að fjarlægja með hreinum skurðbrúnum.


Nú orðið er mælt með geislun á allt brjóstið eftir fleygskurð ,hafi kona valið að halda brjóstinu (í stað þess að fara í brjóstnám sem þýðir að allt brjóstið er fjarlægt), án tillits til þess á hvaða aldri hún er. Þessi nú orðið viðtekna meðferð byggist á mörgum stórum rannsóknum þar sem borinn var saman árangur af fleygskurði og geislun á allt brjóstið við fleygskurðinn einan og sér. Rannsóknirnar sýna að geislameðferð að loknum fleygskurði dregur til muna úr líkum á að krabbamein taki sig aftur upp í sama brjósti.

Rannsóknirnar sýndu einnig að konur lifðu jafnlengi eftir fleygskurð eingöngu og fleygskurð að viðbættri geislameðferð. Það þýðir að gagnsemi geislunar að fleygskurði loknum lengir ekki líftímann. Gagnsemin felst í því, að líkur minnka á að krabbamein stingi sér aftur niður í brjóstinu með tilheyrandi skurðaðgerð og hugsanlega einhverri viðbótarmeðferð.

Ýmsum meðferðum er hægt að beita eftir skurðaðgerð. Móthormónameðferð er veitt ef að krabbameinsfrumurnar eru með hormónaviðtökum. Móthormónameðferð:

  • Minnkar líkur á að krabbamein taki sig upp.

  • Eykur lífslengd að skurðaðgerð lokinni.

  • Minnkar hættu á að brjóstakrabbamein stingi sér niður í hinu brjóstinu.


Með öllum þessum mismunandi aðferðum við að meðhöndla krabbamein að lokinn skurðaðgerð gæti verið gagnlegt að vita hvaða konur þurfa á geislameðferð að halda og hverjum gæti dugað vel að fá eingöngu móthormónameðferð. Margar kannanir hafa verið gerðar á því hvort móthormónameðferð veiti nægilega vörn gegn því að krabbamein taki sig upp að loknum fleygskurði – sem gæti þá orðið til þess að hægt er að sleppa geislameðferð. Það gæti sparað einhverjum konum óþægindi, aukaverkanir, umstang og kostnað þar sem það á við.

Rannsóknin sem hér er til umfjöllunar beinist að þessum mikilvægu spurningum enn á ný. Hafðu í huga að ALLAR konurnar sem þessi rannsókn náði til fengu móthormónameðferð, en um helmingur þeirra fékk geislameðferð að auki. Því er í þessari rannsókn ekki kannað hver eru áhrif geislameðferðar einnar og sér – án móthormónameðferðar.

Efniviður og aðferðir: Austurrískir rannsakendur notuðu niðurstöður úr tveimur könnunum sem gerðar voru af Austrian Breast Cancer Study Group (ABCSG), rannsóknarhópi um brjóstakrabbamein, til að finna konur sem áttu það sameiginlegt að líkur þeirra á að fá krabbamein á nýjan leik voru mjög litlar.

Allar konurnar voru komnar yfir tíðahvörf og voru með brjóstakrabbamein sem var:

  • Með hormónaviðtaka.

  • Minna en þrír sentímetrar í þvermál.


Á öllum konunum var gerður fleygskurður með eftirfarandi móthormónameðferð af ýmsu tagi:

  • Í ABCSG-6 hópnum voru 698 konur sem fengu tamoxifen með eða án aminoglutehimide (sem er gamaldags tegund aromatase hormónatálma).

  • Í ABCSG-8 hópnum voru 875 konur sem tóku annað hvort inn tamoxifen í fimm ár eða tóku inn tamoxifen í tvö ár og síðan arimidex (efnafræðiheiti: anastrozole) í þrjú ár.

Um það bil helmingur kvennanna var valinn af handahófi til að gangast undir geislameðferð eftir fleygskurð á undan móthormónameðferðinni. Hinn helmingurinn fór í fleygskurð sem fylgt var eftir með móthormónameðferð – án geislameðferðar.

Niðurstöður: Þegar liðin voru 10 ár frá því að konurnar í ABCSG-6 hópnum greindust með brjóstakrabbamein hafði krabbamein tekið sig upp hjá:

  • 3,3% kvennanna sem fengu geislameðferð, samanborið við

  • 5,2% þeirra sem ekki fengu geislameðferð.


Munurinn taldist ekki marktækur, þ.e.a.s tilviljun gat hafa valdið honum fremur en geislameðferðin.

Þegar liðin voru 4 ár frá því að konurnar í ABCSG-8 hópnum greindust hafði krabbamein tekið sig upp hjá:

  • 0,24% kvenna sem fengu geislameðferð, samanborið við

  • 3,2% kvenna sem ekki fengu geislameðferð.


Munurinn var marktækur sem þýðir að líklegt var talið að hann mætti skýra með geislameðferðinni en ekki einskærri tilviljun.

Lítill sem enginn munur var á lífslengd (lifun) annars vegar kvenna sem fengu geislameðferð og hins vegar þeirra sem fengu hana ekki.

Niðurstöður: Rannsakendur komust að þeirri niðurstöðu að geislameðferð á öllu brjóstinu geti dregið úr hættu á að krabbamein taki sig upp á ný hjá konum sem voru með smávaxin krabbameinsæxli með hormónaviðtökum til viðbótar við hormónameðferð eftir fleygskurð.

Lærdómur sem draga má: Eftir fleygskurð með hreinum skurðbrúnum eru töluverðar líkur á að þú sért laus við krabbamein. Engu að síður mun þér að öllum líkindum bjóðast meðferð sem þú getur fengið í öryggisskyni, skyldu einhverjar krabbameinsfrumur hafa orðið eftir.

Í þessum sporum getur það orðið nokkurs konar línudans að fá bestu hugsanlega meðferð við brjóstakrabbameini: Þú vilt gjarnan gera eins mikið og þú getur til að losna við krabbameinið og draga úr líkum á að það komi aftur. Hins vegar viltu gjarnan losna við óþægilegar aukaverkanir sem geta dregið úr lífsgæðum þínum.

Með könnuninni vildu rannsakendur sjá hvort hugsanlega væri ákveðinn hópur kvenna sem nægði að fá eingöngu móthormónameðferð að loknum fleygskurði og gæti sleppt geislameðferð. Þeir könnuðu því hóp kvenna sem komnar voru yfir tíðahvörf og höfðu greinst með brjóstakrabbamein sem venjulega er talið einna auðveldast viðureignar:

  • Hormónaviðtakar voru fyrir hendi.

  • Æxlin voru minni en þrír sentímetrar.

  • Eitlar voru hreinir.

Eigi þessi lýsing við krabbameinið sem þú hefur greinst með eru líkur á að meinið taki sig upp á ný afar litlar.

Eins og niðurstöðurnar sýna geta jafnvel þær konur sem litlar líkur eru á að fái krabbameinið aftur haft gagn af geislameðferð að skurðaðgerð lokinni. Það þýðir að til þessa hefur enginn hópur kvenna fundist sem EKKI hefur haft gagn að því að fara í geislameðferð á allt brjóstið.

Hafðu í huga að það hentar ekki öllum að fá einhverja eina ákveðna meðferð. Viljir þú gera allt sem í þínu valdi stendur til að draga úr hættu á að upplifa krabbamein á ný, gæti geislameðferð að loknum fleygskurði verið mjög mikilvægt skref í þá átt. Hafi meinið verið smávaxið og verið fjarlægt með víðum, hreinum mörkum, en þú hefur áhyggjur af því hvernig geislameðferð muni leika þig, gætir þú rætt það við krabbameinslækni að sleppa geislum og fara einungis í móthormónameðferð. Hætta á að krabbamein taki sig upp aftur á sama stað verður líklega meiri en það mun að öllum líkindum ekki hafa nein áhrif á ævilengd þína.

Í stað þess að láta geisla allt brjóstið er einnig kostur fyrir hendi sem þú gætir rætt við lækni þinn, en það er að láta geisla hluta brjóstsins. Nú er verið að gera rannsóknir í Bandaríkjunum á gagnsemi þess að geisla aðeins svæðið umhverfis meinið. Aðferðin hefur nú verið notuð í fjögur ár og árangurinn orðið til þess að nú er verið að gera læknisfræðilega (klíníska) rannsókn sem ber saman árangur af því að geisla aðeins hluta brjóstsins og geisla allt brjóstið. Rannsóknin hefur fengið heitið The National Surgical Adjuvant Breast and Bowel Project (NSABP) B-39. Konur búsettar í Bandaríkjunum geta hugsanlega látið skrá sig í hana, hafi þær áhuga á að taka þátt í rannsókninni.

Að vega og meta áhættu sem getur haft áhrif á líf þitt og líðan getur verið mjög erfitt og óþægilegt. Þú þarft á því að halda að ræða við lækna þína og fjölskyldu, skoða hvaða kostir eru fyrir þig í stöðunni og taka síðan ákvörðun sem ÞÚ ert sátt við.

*Fyrir bandarískar konur getur verið mjög flókið og erfitt að taka ákvarðanir af þessu tagi, t.d. af fjárhagsástæðum. Hér á landi er mjög rík tilhneiging í þá átt að læknir ákveður hvað best sé að gera – og sjúklingurinn lætur segja sér hvað stendur til að gera. Hann þarf heldur ekki að velta fyrir sér hver kostnaðurinn er við sjálfa meðferðina – til allrar hamingju. Mörgum, jafnvel flestum, hentar þetta vel - en ekki öllum. Sértu að lesa þessa línur, ertu trúlega ein af þeim sem vill verða þátttakandi í ferlinu, skilja út á hvað það gengur eða hafa jafnvel eitthvað um það að segja.

*Málsgrein merkt með stjörnu er innskot þýðanda og ábyrgðarmanns og er ekki að finna á http://www.breastcancer.org